De klok gaat terug: wat betekent dat voor je stemming?

Zondagnacht gaat de klok een uur terug. Vanaf maandag merk je het meteen: het wordt vroeger donker. Voor veel mensen is dat niet meer dan een kleine ergernis. Je bent misschien wat moe, hebt minder zin om naar buiten te gaan of moet even wennen aan het veranderde ritme. Meestal trekt dat vanzelf weer bij. Sommige mensen merken echter dat hun stemming elk najaar echt verandert. Ze voelen zich somberder, hebben minder energie en krijgen meer behoefte om te slapen of te eten. Als dat ieder jaar terugkomt, kan er sprake zijn van een winterdepressie.

Wat is een winterdepressie?

Een winterdepressie is een vorm van depressie die in de herfst of winter ontstaat en in het voorjaar weer verdwijnt. Klachten die vaak voorkomen zijn:

• Somberheid
• Weinig plezier kunnen ervaren
• Vermoeidheid en weinig energie
• Meer slapen dan normaal
• Meer trek, vooral in zoetigheid
• Gewichtstoename
• Prikkelbaarheid
• Gevoeliger zijn voor kritiek

Dat is iets anders dan een gewone winterdip. Iedereen heeft weleens een paar mindere weken. Bij een winterdepressie zijn de klachten heviger en keren ze vaak meerdere jaren achter elkaar terug.

Waarom gebeurt dit?

Onderzoekers denken dat het verminderde daglicht een belangrijke rol speelt. Minder daglicht kan invloed hebben op je biologische klok en op stoffen in de hersenen die betrokken zijn bij slaap en stemming. Daardoor kunnen gevoelens van vermoeidheid en somberheid toenemen.

Helpt lichttherapie?

Lichttherapie is een bekende behandeling voor mensen die al klachten hebben van een winterdepressie. Daarbij zit je elke ochtend een tijdje voor een speciale lamp die veel licht afgeeft. Veel mensen merken binnen één tot twee weken verbetering.

Maar er is een belangrijke nuance.

Veel mensen vragen zich af of ze al met een daglichtlamp moeten beginnen voordat klachten ontstaan. Voor die preventieve werking is op dit moment weinig bewijs. Uit onderzoek blijkt nog niet duidelijk of lichttherapie een winterdepressie kan voorkomen.

Een lamp kopen puur omdat de dagen korter worden, is daarom niet automatisch zinvol.

Wat kun je zelf wel doen?

De adviezen die het vaakst terugkomen zijn verrassend simpel:

1. Houd een vast ritme aan

Sta zoveel mogelijk op dezelfde tijd op en ga op vaste tijden naar bed.

2. Ga elke dag naar buiten

Ook wanneer het bewolkt is, krijg je buiten veel meer daglicht dan binnen.

3. Blijf bewegen

Een wandeling, fietstocht of sportsessie kan helpen om je energie en stemming op peil te houden.

4. Zoek contact met anderen

Juist als je minder zin hebt om af te spreken, kan sociaal contact belangrijk zijn.

Deze adviezen klinken misschien eenvoudig, maar ze zijn vaak de eerste stap om klachten te beperken.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Let vooral op het patroon.

• Komen de klachten ieder jaar rond dezelfde periode terug?
• Heb je er duidelijk last van in je dagelijks leven?
• Knappen de klachten in het voorjaar weer op?

Dan is het verstandig dit met je huisarts te bespreken.

Wacht niet tot het einde van de winter. Hoe eerder je hulp zoekt, hoe eerder je iets aan de klachten kunt doen.

Tot slot

De wintertijd veroorzaakt geen depressie. Wel markeert het moment waarop veel mensen minder daglicht krijgen en meer binnen zitten. Dat maakt deze periode een goed moment om extra aandacht te besteden aan je dagritme, beweging en sociale contacten. Kleine veranderingen kunnen juist nu een groot verschil maken.

Zoek je hulp bij psychische klachten? Bij De Online Psycholoog bieden we online begeleiding via beeldbellen. Op onze website lees je hoe aanmelden werkt. Voor een verwijzing kun je terecht bij je huisarts.