Wat betekent de opkomst van AI voor psychologische diagnostiek?

Kunstmatige intelligentie (AI) biedt steeds meer mogelijkheden binnen de geestelijke gezondheidszorg. Van verslaglegging en gespreksanalyses tot ondersteuning bij diagnostiek en behandeladviezen. De efficiëntiewinst is aantrekkelijk, maar wat gebeurt er met het klinisch denken van de psycholoog wanneer we steeds meer denkwerk aan technologie overlaten?

In een interessant artikel in De Psycholoog (2026) onderzoeken Stéphanie Dijkstra en Madelein van Woerkom deze ontwikkeling. Hun centrale boodschap: AI kan de psychodiagnostiek versterken, maar brengt ook risico’s met zich mee voor het professionele vakmanschap.

Vier belangrijke inzichten uit het artikel:

1. Het risico op cognitieve deskilling

Diagnostiek vraagt om zelfstandig hypotheses formuleren, verbanden leggen, alternatieve verklaringen onderzoeken en informatiebronnen integreren. Wanneer AI deze denkstappen steeds vaker overneemt, bestaat het risico dat professionals deze vaardigheden minder ontwikkelen en onderhouden. Het diagnostisch proces verschuift dan van zelf redeneren naar het controleren van AI-uitkomsten.

2. Diagnostiek is ook een relationeel proces

Psychodiagnostiek draait om meer dan classificeren of een diagnose stellen. Het gaat ook om het begrijpen van de cliënt, diens levensgeschiedenis en de context waarin klachten ontstaan. Wanneer AI het interpreteren van persoonlijke ervaringen grotendeels overneemt, bestaat het risico dat de menselijke en relationele dimensie verloren gaat.

3. Efficiëntie is niet automatisch kwaliteitsverbetering

AI kan helpen bij het structureren van informatie, het signaleren van inconsistenties en het aandragen van alternatieve hypotheses. Maar wat gebeurt er met de tijd die hierdoor vrijkomt? Wordt deze benut voor meer cliëntcontact en verdieping, of vooral voor een hogere productie? AI moet het klinisch redeneren ondersteunen, niet vervangen.

4. Professionele verantwoordelijkheid blijft bij de psycholoog

AI-uitkomsten zijn niet vanzelfsprekend juist of volledig. Ze kunnen context missen of tot onjuiste interpretaties leiden. Daarom blijft het essentieel dat psychologen uitkomsten kritisch beoordelen en diagnostische conclusies zelfstandig onderbouwen. Ook privacy en transparantie verdienen nadrukkelijk aandacht.

Wat betekent dit voor de toekomst van de GGZ?

De vraag is niet óf AI een plek krijgt binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar hoe we deze ontwikkeling verantwoord vormgeven. Dat vraagt om een duidelijke visie op technologie, aandacht voor de opleiding van professionals en voldoende ruimte om klinische vaardigheden te blijven ontwikkelen. Technologie kan ons werk ondersteunen en verrijken. Maar het vermogen om de mens achter de klachten te begrijpen, verbanden te leggen en samen betekenis te geven aan psychisch lijden, blijft mensenwerk.

Bron: Dijkstra, S., & Van Woerkom, M. (2026). Denken onder druk: kunstmatige intelligentie en de toekomst van psychodiagnostiek. De Psycholoog, 82(4), 25 augustus 2026, lees meer.

Bij De Online Psycholoog geloven we in kwalitatief hoogwaardige, persoonlijke en wetenschappelijk onderbouwde geestelijke gezondheidszorg. Digitale mogelijkheden kunnen de toegankelijkheid en efficiëntie van zorg vergroten, maar mogen nooit ten koste gaan van professionele deskundigheid en menselijke verbinding.

Meer weten over onze visie op psychologische zorg of behoefte aan professionele ondersteuning?

Bekijk onze visie & missie op Over ons | De Online Psycholoog